Cyberbezpieczeństwo

Cyberbezpieczeństwo

Starostwo Powiatowe w Busku-Zdroju realizuje zadania publiczne z wykorzystaniem systemów informacyjnych i jest podmiotem kluczowym krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. W tym miejscu przekazujemy wiedzę, która pomoże Państwu rozpoznać cyberzagrożenia i skutecznie się przed nimi chronić, w szczególności przy załatwianiu spraw w naszym urzędzie.

Znajdą tu Państwo także informację, jak zgłosić cyberzagrożenie, incydent lub podatność związane z usługami Starostwa.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 20).

Najczęstsze cyberzagrożenia

Cyberzagrożenie to każda okoliczność lub działanie, które może zaszkodzić systemom informacyjnym, ich użytkownikom lub danym. Najczęściej spotykane są:

1. Phishing - fałszywe wiadomości e-mail podszywające się pod urzędy, banki, firmy kurierskie lub serwisy internetowe, których celem jest wyłudzenie loginu, hasła, danych karty lub skłonienie do otwarcia zainfekowanego załącznika.
2. Smishing - fałszywe SMS-y z linkiem, np. o rzekomej niedopłacie, konieczności aktualizacji danych lub wstrzymanej przesyłce.
3. Vishing - telefony od osób podających się za pracowników urzędu, banku, policji lub pomocy technicznej, które nakłaniają do podania danych, przelewu pieniędzy albo zainstalowania programu do zdalnego dostępu.
4. Fałszywe strony internetowe - witryny łudząco podobne do stron urzędów, banków, ePUAP, mObywatela czy profilu zaufanego, służące do kradzieży danych logowania.
5. Złośliwe oprogramowanie, w tym ransomware - programy szyfrujące lub wykradające dane, instalowane najczęściej przez załączniki, fałszywe aktualizacje lub nielegalne oprogramowanie.
6. Przejęcie konta - uzyskanie dostępu do poczty, portali społecznościowych lub profilu zaufanego przez słabe albo powtarzane hasła.
7. Kradzież tożsamości - wykorzystanie wyłudzonych danych osobowych (np. numeru PESEL, skanu dowodu osobistego) do zaciągnięcia zobowiązań lub załatwienia spraw w Państwa imieniu.

Oszuści szczególnie chętnie podszywają się pod urzędy w sprawach związanych z usługami starostwa, na przykład:

1. SMS-y lub e-maile o rzekomej konieczności dopłaty za rejestrację pojazdu, wymianę dowodu rejestracyjnego lub prawa jazdy;
2. wiadomości o „zatrzymanym prawie jazdy”, „nieopłaconym mandacie” lub „zaległej opłacie” z linkiem do płatności;
3. fałszywe wezwania do zapłaty opłat za dokumenty geodezyjne lub decyzje administracyjne na rachunek inny niż rachunek Starostwa;
4. fałszywe powiadomienia o doręczeniu pisma z linkiem prowadzącym do strony innej niż oficjalne serwisy e-Doręczeń lub ePUAP.

Jak Starostwo komunikuje się z Państwem

Starostwo Powiatowe w Busku-Zdroju nigdy nie prosi telefonicznie, SMS-em ani e-mailem o podanie haseł, kodów z SMS, danych karty płatniczej ani danych logowania do bankowości elektronicznej.

Ponadto Starostwo:

1. nie wysyła SMS-ów ani e-maili z linkami do płatności;
2. nie prosi o zainstalowanie jakiegokolwiek oprogramowania, w tym programów do zdalnego dostępu;
3. przyjmuje opłaty wyłącznie na rachunki bankowe opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa;
4. doręcza pisma elektronicznie wyłącznie przez usługę e-Doręczenia lub ePUAP;
5. korzysta wyłącznie z adresów poczty elektronicznej w domenie: powiat.busko.pl 

Oficjalne kanały kontaktu:

1. adres siedziby: al. Mickiewicza 15, 28-100 Busko-Zdrój;
2. telefon: 41 370 5000;
3. adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-34940-25195-CGBDS-29;
4. elektroniczna skrzynka podawcza ePUAP:      EPUAP:
5. /5bx94u8gs3/SkrytkaESP;
6. strona internetowa i BIP: https://powiat.busko.pl/, https://bip.powiat.busko.pl/

W razie wątpliwości, czy wiadomość lub telefon pochodzi od Starostwa, prosimy o kontakt z urzędem pod numerem podanym powyżej, a nie pod numerem z otrzymanej wiadomości.

Jak się chronić

Większości ataków można uniknąć, stosując kilka prostych zasad:

1. Sprawdzaj nadawcę i adres strony. Zanim klikniesz link, upewnij się, że prowadzi do oficjalnej domeny (powiat.busko.pl). Nie loguj się z linków otrzymanych w SMS lub e-mailu > wpisz adres strony samodzielnie.
2. Nie działaj pod presją czasu. Komunikaty typu „zapłać w ciągu 24 godzin” lub „konto zostanie zablokowane” to typowy element oszustwa.
3. Stosuj silne i różne hasła. Każde konto powinno mieć inne hasło > pomocny jest menedżer haseł.
4. Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe wszędzie tam, gdzie jest dostępne, w szczególności w poczcie elektronicznej, bankowości i portalach społecznościowych.
5. Aktualizuj system i aplikacje na komputerze i telefonie > korzystaj z oprogramowania antywirusowego.
6. Nie otwieraj nieoczekiwanych załączników, zwłaszcza plików spakowanych, wykonywalnych lub dokumentów z makrami.
7. Instaluj aplikacje wyłącznie z oficjalnych sklepów i nie instaluj programów do zdalnego dostępu na prośbę nieznanych osób.
8. Ostrożnie udostępniaj dane osobowe. Nie przesyłaj skanów dowodu osobistego bez potrzeby > możesz zastrzec numer PESEL w aplikacji mObywatel lub w każdym urzędzie gminy.
9. Rób kopie zapasowe ważnych danych i przechowuj je oddzielnie od komputera.
10. Korzystaj z publicznych sieci Wi-Fi ostrożnie i nie wykonuj w nich operacji bankowych bez dodatkowego zabezpieczenia.

Jeżeli podałeś dane karty lub logowania na fałszywej stronie, niezwłocznie skontaktuj się ze swoim bankiem, zmień hasła i rozważ zastrzeżenie numeru PESEL oraz dokumentu tożsamości.

Jak zgłosić cyberzagrożenie, incydent lub podatność

Jeżeli zauważyli Państwo cyberzagrożenie, incydent lub podatność związane z usługami Starostwa (np. podejrzaną wiadomość podszywającą się pod urząd, nieprawidłowe działanie strony lub systemu, błąd w zabezpieczeniach), prosimy o zgłoszenie:

1. e-mailem na adres: bartosz.swietnicki@powiat.busko.pl;
2. telefonicznie: 41 370 5000 w godzinach pracy urzędu;
3. pisemnie lub osobiście: al. Mickiewicza 15, 28-100 Busko-Zdrój;
4. przez elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP lub adres do doręczeń elektronicznych.

Zgłoszenie powinno zawierać, o ile to możliwe:

1. opis zdarzenia i datę jego zauważenia;
2. usługę lub system, którego dotyczy;
3. zrzut ekranu, treść wiadomości, adres nadawcy lub link (prosimy nie klikać w podejrzane linki);
4. dane kontaktowe, jeżeli oczekują Państwo odpowiedzi > zgłoszenie można złożyć także anonimowo.

Cyberzagrożenia i incydenty można zgłaszać także bezpośrednio do zespołu CERT Polska (CSIRT NASK):

1. formularzem na stronie incydent.cert.pl;
2. przesyłając podejrzany SMS na bezpłatny numer 8080;
3. przez funkcję zgłaszania zagrożeń w aplikacji mObywatel.

Jeżeli doszło do oszustwa lub kradzieży pieniędzy, należy niezwłocznie powiadomić bank oraz zgłosić sprawę na Policji (tel. 112).

Komunikaty i ostrzeżenia

W tym miejscu Starostwo publikuje komunikaty o poważnych cyberzagrożeniach i incydentach, które mogą mieć wpływ na świadczone przez nas usługi, wraz z informacją, jakie działania ochronne mogą Państwo podjąć.

Aktualnie brak komunikatów.

Bieżące ostrzeżenia o kampaniach oszustów publikuje CERT Polska na stronie cert.pl.

Przydatne linki

Więcej informacji o cyberzagrożeniach i sposobach ochrony znajdą Państwo na stronach instytucji krajowego systemu cyberbezpieczeństwa:

1. Minister Cyfryzacji (organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa dla podmiotów publicznych):  
   gov.pl/web/baza-wiedzy/cyberbezpieczenstwo oraz gov.pl/web/cyfryzacja/edukacja;
2. CERT Polska (CSIRT NASK) – cert.pl, formularz zgłoszeń: incydent.cert.pl;
3. CSIRT GOV (Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego) – csirt.gov.pl;
4. CSIRT MON – csirt-mon.wp.mil.pl;
5. Dyżurnet.pl (NASK) – zgłaszanie nielegalnych treści w internecie: dyzurnet.pl;
6. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych – uodo.gov.pl.

Ochrona danych osobowych

Administratorem danych osobowych podanych w zgłoszeniu jest Starosta Buski. Dane są przetwarzane wyłącznie w celu obsługi zgłoszenia i wykonania obowiązków wynikających z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (art. 6 ust. 1 lit. c RODO).

Kontakt z Inspektorem Ochrony Danych: iod@powiat.busko.pl. Pełną treść klauzuli informacyjnej zamieszczamy poniżej.

Klauzula informacyjna dotycząca zgłoszeń cyberzagrożeń, incydentów i podatności

Zgodnie z art. 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. (RODO) informujemy, że:

1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Starosta Buski z siedzibą w Starostwie Powiatowym w Busku-Zdroju, al. Mickiewicza 15, 28-100 Busko-Zdrój, tel. 41 370 5000, e-mail: starostwo@powiat.busko.pl.
2. Administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych, z którym można się kontaktować we wszystkich sprawach dotyczących przetwarzania danych osobowych, e-mailem: [adres e-mail IOD] lub pisemnie na adres siedziby administratora.
3. Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane w celu:
   1. przyjęcia, rozpatrzenia i obsługi zgłoszenia cyberzagrożenia, incydentu lub podatności;
   2. kontaktu ze zgłaszającym w sprawie zgłoszenia;
   3. realizacji obowiązków podmiotu kluczowego wynikających z ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, w tym obsługi incydentów i współpracy z właściwym zespołem CSIRT.
4. Podstawą prawną przetwarzania jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO w związku z art. 9 ust. 1 pkt 3 oraz art. 11 ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, a także art. 6 ust. 1 lit. e RODO (wykonanie zadania realizowanego w interesie publicznym).
5. Przetwarzamy dane podane w zgłoszeniu, w szczególności: imię i nazwisko, adres e-mail, numer telefonu, adres korespondencyjny oraz dane zawarte w treści zgłoszenia i załącznikach.
6. Odbiorcami Pani/Pana danych mogą być:
   1. podmioty krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, w szczególności CSIRT NASK, właściwy CSIRT sektorowy oraz organ właściwy do spraw cyberbezpieczeństwa w zakresie niezbędnym do obsługi incydentu;
   2. organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości jeżeli zgłoszenie dotyczy zdarzenia noszącego znamiona przestępstwa;
   3. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przypadku naruszenia ochrony danych osobowych;
   4. podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora, w szczególności dostawcy usług informatycznych, poczty elektronicznej i hostingu, na podstawie umów powierzenia przetwarzania danych.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani organizacji międzynarodowej.
8. Dane będą przechowywane przez okres wynikający z jednolitego rzeczowego wykazu akt oraz przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, tj. 10 lat (kat. BE 10)
9. Przysługuje Pani/Panu prawo:
   1. dostępu do swoich danych osobowych;
   2. sprostowania danych;
   3. usunięcia danych w przypadkach i granicach określonych w art. 17 RODO;
   4. ograniczenia przetwarzania;
   5. wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, w zakresie, w jakim podstawą przetwarzania jest art. 6 ust. 1 lit. e RODO.
10. Przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stanisława Moniuszki 1A, 00-014 Warszawa, jeżeli uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych narusza przepisy RODO.
11. Podanie danych osobowych jest dobrowolne. Zgłoszenia można dokonać anonimowo; brak danych kontaktowych uniemożliwi jednak udzielenie odpowiedzi lub uzyskanie dodatkowych informacji.
12. Pani/Pana dane nie będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania.